Ang Tatlong Paradaym ng Teknolohiya: Ilang Obserbasyon sa Paggamit ng Kompyuter


ni rhod v. nuncio

Buhat sa malawakang paggamit ng kompyuter at internet sa kasalukuyang panahon nagkakaroon ng mabilis na pagbabago sa ating pamumuhay at lipunan. Magandang usisain ang tatlong paradaym na bumabalot sa ating relasyon sa kompyuter at kung paano nito binabago ang ating gawi’t pananaw.

 

Paradaym ng makina

        Sa ganitong pananaw magkahiwalay pa o may distansiya pa ang tao at kompyuter. Tinitingnan ang kompyuter bilang kagamitan (device) o bilang makina sa modernong panahon. Ayon nga kay Borgman (1984) sa aklat niyang Technology and the Character of Contemporary Life , ito ang “device paradigm”. Naiisip lamang gamitin ang kompyuter upang gawin ang mga bagay sa mabilis at maayos na paraan. Kadalasan ang paradaym na ito ang humuhusga sa lumang teknolohiya. Pinapalitan ng makina ang lumang kagamitan o kagamitang hindi na nakapagbibigay ng akmang output sa ninanais na task o gawain. Halimbawa, ang pagpalit sa makinilya ng kompyuter. Kahit na may silbi pa rin naman ang makinilya, nagiging artifact na lamang ito o pananda sa panahong lumipas. Halos lahat ng ofisina ay mga kompyuter na ang ginagamit, habang ang makinilya nasa sulok, naghihintay ng panahong magagamit muli. Ang halina ng kompyuter ay ang pagiging mabilis nito kumpara sa pinalitan nitong makina o device, gayundin ang napakaraming nagagawa pa nito bukod sa pag-type lamang o word processing.

Dalawa ang pangunahing usapin tungkol sa paradaym na ito. Una, ang distansiya o espasyo sa pagitan ng tao at kompyuter. Samutsari pa ang atensyon at obligasyon ng tao sa kanyang panlipunang partisipasyon. Makabuluhan pa ang kanyang pananatili sa paligid niyang nangangailangan ng kanyang pisikal na presensiya: sa bahay, paaralan, simbahan, ofisina, palaruan, palengke, parke, at iba pa. Nahuhulma pa ng mga institusyon o lokasyong ito ang pagkatao ng isang tao. Ang kompyuter ay isa sa mga kasangkapan sa buhay at hanapbuhay. Hindi ito ang tanging kailangan lamang. Saka lamang lalapit sa kompyuter kung mayroong kailangang gawin gamit nito. Kung wala ang kompyuter madaling makaisip ng ibang kapalit o alternatibo para matupad ang gawain.

        Ikalawa, ang panahon ng paggamit ay mabibilang lamang sa daliri. Kapiranggot na oras lang ang inalalaan sa paggamit ng kompyuter—para magprint, magtype ng sulat, gumawa ng balance sheet at iba pa. Kinakasangkapan lamang ang kompyuter sa panahong may pangangailagan. Wala pang continuum ng espasyo at panahon sa paggamit nito.

       

Paradaym ng extensyon

        Ang isang kagamitang teknolohikal ay nagiging extensyon ng tao kung ang kapasidad ng huli’y kailangang pag-ibayuhin gamit ng nasabing teknolohiya. Ang mahalagang marka nito’y tao ang naghahanap ng extensyon, tao ang nauuna at hindi ang makina. Nagkakaroon ng buhay ang gamit dahil sa tao, hindi ang kabaligtaran nito.      

Naaayon ang extensyong teknolohiya sa taong may kakulangan at kapansanan, o ikalawa, naaayon din ito kung gustong maging higit ang gustong maging kakayahan ng isang tao. Sa unang pagkakataon, ang isang halimbawa nito’y hearing aid. Hindi ready-made ito. Kailangang ipasuri ang tenga sa isang EENT o dalubhasang doktor. Hindi rin “mass produced” ang hearing aid dahil hindi naman marami-rami ang bingi sa lipunan. Subalit nagiging extensyon ito ng pandinig ng tao.

Sa ikalawang pagkakataon, ang extensyong teknolohiya ay nalikha upang sangkapan ng higit pang kakayahan ang tao. Dito pumapasok ang kompyuter. Upang maging mabilis at kahanga-hangang sekretarya, kailangang matuto ng kompyuter. Upang matanggap sa trabaho, kailangang techno-savvy ang isang aplikante. Kailangang napapasobrahan ng kakayahan at kahusayan ang isang tao, upang ganap siyang kapaki-pakinabang. Sa unang paradaym, ang makinilya ay nakatali sa hayrarkiya sa ofisina. Tanging mga sekretarya ang humahawak nito. Nakatali ito sa kanilang job description. Subalit sa paggamit ng kompyuter, wala ng hayrarkiya, dapat kahit paano, kundi man obligado, marunong lahat nito. Hindi ito job description lamang, job requirement ito. Marami pang function ang kompyuter, lalo nang naimbento ang internet.

Dahil sa kompyuter nababago na rin ang lokasyon ng trabaho. Nagiging extensyon na ng ofisina ang bahay, dahil dinadala ang gawain sa bahay sa pamamagitan ng kompyuter. Nasa kompyuter ang ginagawang proyekto na kayang i-save sa diskette, memory disk, o i-burn sa cd. Dahil sa imbensyon ng laptop, at personal digital assistant (PDA), ang trabaho’y kasamang naglalakbay din. Sa pagdating ng internet, lalong na-extend ang trabaho saan man, kailanman, anuman ang iba pang ginagawa, Hindi lang extensyon, kundi koneksyon. Konektado na ang lahat ng may kompyuter at internet sa global na infrastruktura ng komunikasyon at impormasyon sa pamamagitan ng email, egroup, chat, at marami pang gamit nito.

 

Paradaym ng Cybernetic

Ang huling paradaym ay tungkol sa cybernetic na relasyon sa pagitan ng kompyuter at tao. Ano ang cybernetic? “Coined from the Greek word for “steersman,” cybernetics signalled that three powerful actors—information, control, and communication—were now operating jointly to bring about an unprecedented synthesis of the organic and the mechanical” (Hayles, 1999:8). Sa pag-aaral ni N. Katherine Hayles (1998) ipinaliwanag niya ang iba’t ibang yugto ng kasaysayan ng relasyon ng tao’t kompyuter mula sa unang mga experimento ng artificial intelligence (AI) at ang posibilidad ng pagkakaroon ng cyborg (kalahating tao, kalahating makina).

        Sa kasalukuyan dahil sa paglitaw ng internet, lalong nahumaling ang mga tao sa paggamit ng kompyuter. Hindi na lamang isang makina o extensyon ang kompyuter, nagluluwal na ito ng isang mundo o realidad na tinatawag ngayong “cyberspace” (Benedikt, 2000) Ito ang virtual na mundo na nagpapaliwanag sa kontexto at lokasyon ng makapit na relasyon ng tao’t kompyuter sa madalas na paggamit ng search engine, websites, email, chat, online game at marami pang iba

        Sa mga darating na panahon dala na rin ng mga experimentasyon at mga pananaliksik sa teknolohiya ng impormasyon at komunikasyon, susulpot pa ang ilang gawi   at paradaym na patuloy na babago sa ating pagkatao at realidad. 

 

(Unang nailimbag sa   www.dlsu.edu.ph/offices/mco/publications/2401/20061204.pdf )

About these ads

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s